User:User:CubanoBoi/Chigaŵa cha Kumafumiro gha dazi, Zambia
Chigaŵa cha Kumafumiro gha dazi ni chigaŵa chimoza mwa vigaŵa 10 vya Zambia. Pakati mu chigaŵa pa Mlonga wa Luangwa ndipo chili na mphaka na Malawi kumafumiro gha dazi na Mozambique kumwera, kufuma ku Isoka kumpoto-mafumiro ghadazi m'paka kumpoto kwa Luangwa kumwera. Msumba ukuru wa chigaŵa ni Chipata. Chigaŵa na malo ghakukwana 51.476 km2 (19.875 sq mi), ndipo chili na mphaka na vigaŵa vinyake vitatu vya charu ichi.
Kuyana na 2010 Zambia Census, Chigaŵa cha Kumafumiro gha dazi chikaŵa na ŵanthu 1,592,661, awo ŵakaŵa 12.16% ya ŵanthu wose ŵa Zambia. Pa ŵanalume 1,000 pakaŵa ŵanalume 1,030 pera. Mu 2010, chiChewa ndicho chikaŵa chigaŵa chikuru chomene mu chigaŵa ichi, ndipo ŵanthu 39.7 pa ŵanthu 100 ŵakaŵa nacho. chiChewa ndicho chiyowoyero icho ŵanthu ŵanandi ŵakuyowoya, ndipo ŵanthu 34.6 pa ŵanthu 100 ŵakayowoyanga chiyowoyero ichi. Pa nkhani ya vyakupangiska ŵanthu kukaya, chigaŵa ichi chili na mapaki ghanayi. Mu chigaŵa ichi muli vikondwelero viŵiri vyapadera: Chikondwelero cha Nc'wala icho chikuchitika mu Boma la Chipata na fuko la waNgoni mu February na chiChewa Kulamba icho chikuchitika ku Boma la Kalulushi na Ufumu wa Chewa icho chikuchitika chaka chilichose pa Sabata laumaliro mu Ogasiti. Muliro wa Kulamba uwo ŵanthu ŵakujumpha 200,000 ŵakusangikapo, ukaŵa wakukanizgika na boma la Ŵakoloni ndipo ukakumananga na ŵaChewa kufuma mu vyaru vyose vya Ufumu wa Zambia, Malawi na Mozambique awo ŵakiza kuzakachindika Themba lawo na kumuphalirako vya ivyo vikachitika mu Ufumu. Ntchito yikuru ya ku Zambia ni ulimi, ndipo yikuliska 20.41% ya malo ghose agho kulima. Mu chigaŵa ichi, ŵanthu ŵakapanganga 19.61 peresenti ya vyakurya vyose ivyo vikuchitika mu charu. Chipata Airport na Mfuwe Airport ni maofesi gha munthavi gha chigaŵa.