Papa
Template:Use Oxford spelling Template:Infobox diocese Template:Catholic Church Hierarchy
Papa[lower-alpha 1] ni bishopu wa Roma ndipo ni mulongozgi wa Tchalitchi la Katolika pa charu chose. Iyo wakumanyikwaso nga ni mulongozgi mukuru wa tchalitchi,[lower-alpha 2] bishopu wa Roma,[lower-alpha 3] panji mulongozgi wa papa.
Kwambira mu vyaka vya m'ma 700 mpaka mu 1870, papa wakaŵa muwusi panji mulongozgi wa boma wa Papal States, ndipo kufuma mu 1929 wa Msumba wa Vatican.[2]
Kuyana na fundo za Tchalitchi la Katolika, mpando wa uapostoli wa Roma ukakhazikiskika na Mzimu Petrosi na Mzimu Paulo mu vyaka vya muwiro wa chakwamba. UpaPapa ni umoza mwa maofesi agho ghakhala nyengo yitali chomene mu charu ndipo waŵa na chigaŵa chikuru mu mbiri ya ŵanthu.[3]
Mu nyengo yakale, mapapa ŵakawovwira kufiska Chikhristu ndipo ŵakanjilirapo pakumalira mphindano za visambizgo.[4] Mu Middle Ages, ŵakaŵa na mazaza ghakukhwaska ndyali mu Western Europe ndipo kanandi ŵakaŵa ŵakweruzga mphindano pakati pa mathemba gha Chikhristu.[5]
Padera pa kukhozga visambizgo vya Chikhristu na chigomezgo, mapapa ŵa mazuŵa ghano ŵakugwira ntchito mu kupenja umo matchalitchi ghakoleranenge, kudumbiskana na visopa vinyake, ntchito za chawanangwa, na kuvikilira ufulu wa ŵanthu.[6]
Mu nyengo yitali, upapa ukasazgirako mazaza gha pa charu na ndyali, ndipo nyengo yinyake ukayezgana na ŵawusi ŵa vyaru. Kweni mu vyaka vyasono, mazaza gha ndyali gha upapa ghachepa ndipo ofesi iyi sono yikulongozgeka chomene pa vinthu vya visopa.[4]
Mwakupambana, ivyo papa wakuyowoya pa nkhani za uzimu vikasazgikira, ndipo mu 1870 kukazomerezgeka chisambizgo cha dogo la kuleka kupuvya kwa papa pa nyengo zakuzirwa apo papa wakuyowoya ex cathedra—kutanthauza 'kufuma pa mpando wa Petrosi'—pakupanga fundo yakudunjika ya chigomezgo panji makhaliro.[4]
Papa wakuwoneka nga ni yumoza wa ŵanthu ŵankhongono chomene pa charu chifukwa cha mazaza ghake gha vyandyali, chikhalidwe, na uzimu pa Ŵakatolika 1.4 biliyoni na ŵanthu awo ŵali kuwaro kwa chigomezgo cha Katolika.
- ↑ Latin: papa, kufuma ku Ancient Greek: πάππας, romanized: páppas, lit. 'awiske'[1]
- ↑ Pontifex maximus panji summus pontifex mu Chilatini
- ↑ Latin: Romanus Pontifex
<ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found.
- ↑ "CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: The Pope". New Advent. Archived from the original on 7 Okutobala 2018. Retrieved 27 Meyi 2024.
- ↑ "Christ's Faithful – Hierarchy, Laity, Consecrated Life: The episcopal college and its head, the pope". Catechism of the Catholic Church. Vatican City: Libreria Editrice Vaticana. 1993. Retrieved 11 Janyuwale 2026.
- ↑ Collins, Roger. "Introduction". Keepers of the Keys of Heaven: A History of the Papacy. Basic Books. 2009.
- 1 2 3 Longola ivyo vyabudika: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "World History". - ↑ ...
- ↑ ...