Jump to content

Agnes Patemba

Kufuma Wikipedia
Agnes Patemba
mu 2025 pa vyakuchitika vya SMP
Kubabika13 Janyuwali 1975
ChikhazeMalawi
Mazina ghanyakeThokozani Agnes Patemba
Masambilo
Ntchitoweruzgi na kazembe
Known forKazembe wachiwiri ku United Kingdom
Ŵana2

Thokozani Agnes Patemba ni weruzgi wa khoti likulu la Malawi na kazembe. Wakhala weruzgi wa khoti likulu mu 2020 na mu 2021 wakhazikika ku United Kingdom nga ni kazembe wachiwiri wa Malawi.

Patemba wakababika pa 13 Janwali 1975[1] ndipo wakakulira ku tawuni ya Kawale mu Lilongwe. Wakaŵa mwana wachiwiri pa ana 8 ndipo wali na ŵanyina ŵatatu na ŵadumbu wane. Wambanga kuguliska parafini, mbatata na mphanje kuti wapangemo ndalama. Wakapanga sukulu ku Likuni Girls' Secondary School, ndipo pamanyuma wakasambira Humanities ku Chancellor College ku Zomba. Mu 2004 wakamalizga masambilo gha malango.[2]

Mulimo wake wa malango udayamba pa 29 Disembala 2004 apo wakasankhika kukhala Senior Resident Magistrate.[1] Wakaŵa ku makhoti gha ku Lilongwe, ndipo mu 2005 wakasamukira ku Khoti Likulu ku Mzuzu. Mu 2009 wakatoleka ku khoti la ntchito (Industrial Relations Court), ndipo mu 2014 wakapokera degree ya Masters ku University of Zimbabwe.[2] Mu 2015 wakafuma ku magistrate na mu 2017 wakasankhika Deputy Registrar wa Khoti Likulu na Supreme Court of Appeal, ndiposo Registrar wa Malawi Judiciary.[2]

Mu 2019, ŵeruzgi ŵankhondi ŵakasintha chigamulo cha 2019 Malawian general election, ndipo ŵakati paŵe mavoti ghaso.[3] Ŵakiza na vikwama vya bulletproof ndipo ŵanthu ŵa ku British Parliament ŵakaŵatumbika[4] chifukwa ichi chikaŵa chakwamba ku Africa kuti mavoti gha pulezidenti gasinthike[5]. Patemba wakaŵa na mulimo wa kuyang’anira makhoti pa nyengo ya COVID-19 apo kachikoti kakakanika mu May 2020.[6]

(L-R) Patemba; mlengi wa mabuku Vera Kamtukule; Christina McKelvie MSP mu 2023 ku Scotland

Mu mavoti ghaphya, Lazarus Chakwera na Saulos Chilima ŵakatorapo vinthu, ndipo ŵakapempha ndalama zakovwira pa milandu kufika $12m. Patemba wakapemphika kuŵa muweruzgi pa nkhani iyi. Ndipo ndalama izo khoti likazomerezga zikaŵa $9m.[7]

Mu 2020, Pulezidenti Chakwera wakakwimira ŵeruzgi ŵanandi kuphatikizapo Ivy Kamanga na Healey Potani, awo ŵakenerapo pa milandu iyo yamovwira kuti iyo watorapo boma. Patemba nayo wakakwimirika kuŵa weruzgi wa khoti likulu.[7]

Patemba wakachemekwa nga ni "wakukondwa" na Chakwera apo wakasankhika kuŵa kazembe wachiwiri ku UK mu 2021[7] kulowa malo gha Quent Kalichero.[8] Ŵanthu ŵanyake ŵakayowoya kuti ichi ntchinthu chakusuzga chifukwa cha kusoŵa kwa ŵeruzgi mu Malawi[9] na chifukwa chakuti vyaru vya boma na vyamalango vikwenera kuŵa vyapadera.[8]

Mu 2022, wakayowoya pa nkhani ya nkhanza zakuchita pa ŵanakazi ndipo ŵanthu ŵakamuwonga[9]. Pa nyengo yimoza wakaranga ŵanalume ŵankhondi na vyaka 67 vya kalikiliki chifukwa cha milandu yiheni. Iyo wakati malango gha parliament ghakuzomerezga fundo iyi kuti ŵanthu ŵanyake ŵawopenge.[2]

Umoyo wa pamozi

[lemba | kulemba source]

Wali na wana ŵaŵiri na mfumu Joseph Patemba.[2]

Intaneti

[lemba | kulemba source]
  1. 1.0 1.1 Malawi Judiciary - Annual Report 2021. Blantyre, Malawi: The Registrar, Malawi Judiciary. 2021.
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 "Agnes patemba: high court judge, deputy high commissioner". Nation Online (in American English). 2022-05-08. Retrieved 2025-03-12.
  3. Dionne, Kim Yi; Dulani, Boniface (February 4, 2020). "A Malawi court just ordered a do-over presidential election. Here's what you need to know". The Washington Post. Retrieved February 23, 2025.
  4. "Award of Chatham House Prize 2020 to Justices of Malawi's Constitutional Court - Early Day Motions - UK Parliament". edm.parliament.uk (in English). Retrieved 2025-02-25.
  5. Ross, R.; Chiweza, Lorraine (2022-01-09). Beyond Impunity: New Directions for Governance in Malawi (in English). African Books Collective. ISBN 978-99960-76-08-4.
  6. Magalasi, Chikondi (2020-05-06). "Appeal judgement is ready – Judiciary Malawi 24 | Latest News from Malawi". Malawi 24 (in American English). Retrieved 2025-03-12.
  7. 7.0 7.1 7.2 Makina, Aubrey (2021-07-11). "Inside Patemba's rise to becoming Chakwera's favourite". Malawi 24 (in American English). Retrieved 2025-03-12.
  8. 8.0 8.1 "Judge Patemba appointed deputy envoy to UK". Nation Online (in American English). 2021-07-01. Retrieved 2025-03-12.
  9. 9.0 9.1 Chikoti, Martha (2021-07-02). "Chakwera bashed for deploying Judges to foreign missions Malawi 24 | Latest News from Malawi". Malawi 24 (in American English). Retrieved 2025-03-12.